ارلنهای آزمایشگاهی (Erlenmeyer Flasks) از جمله
شیشه آلات آزمایشگاهی پرکاربرد در آزمایشگاهها هستند که در انواع مختلفی تولید میشوند. برخی از انواع اصلی آنها عبارتند از:
1- انواع ارلن آزمایشگاهی از نظر جنس:
- شیشهای (Borosilicate Glass):
- مقاوم در برابر حرارت و مواد شیمیایی (مانند اسیدها و بازها).
- قابل استفاده در اتوکلاو و حرارت مستقیم.
مثال: ارلن پیرکس (Pyrex® یا Schott Duran).
- پلاستیکی (معمولاً پلیاتیلن یا پلیپروپیلن):
- سبک و مقاوم در برابر شکستگی.
- مناسب برای محیطهای استریل یا مواردی که نیاز به شیشه نیست.
- معمولاً یکبارمصرف یا برای مواد غیرخورنده استفاده میشود.
2- انواع ارلن آزمایشگاهی از نظر حجم:
- ارلنهای کوچک (50 تا 250 میلیلیتر): برای حجمهای کم و آزمایشهای دقیق.
- ارلنهای متوسط (300 تا 1000 میلیلیتر): پرکاربرد در آزمایشهای معمول.
- ارلنهای بزرگ (2000 میلیلیتر و بیشتر): برای حجمهای زیاد، مانند کشت میکروبی یا محلولسازی.
3- انواع ارلن آزمایشگاهی از نظر طراحی:
- ارلن استاندارد (دهانه باریک):
- جلوگیری از پاشش مایع و کاهش تبخیر.
- مناسب برای هم زدن با میله مغناطیسی (استیرر).
- ارلن دهانه گشاد (Wide Mouth):
- برای ریختن آسان مواد جامد یا نمونههای حجیم.
- معمولاً در کشت میکروارگانیسمها استفاده میشود.
- ارلن با لبه شیاردار (Baffled):
- دارای شیارهای داخلی برای افزایش اختلاط در کشت سلولی.
- ارلن مدرج (Graduated):
- دارای علامتهای حجمی برای اندازهگیری تقریبی.
4- انواع ارلن آزمایشگاهی از نظر کاربردهای خاص:
- ارلن تخمیر (Fermentation Flask):
- دارای لوله جانبی برای خروج گاز در فرآیندهای تخمیر.
- ارلن صافی (Filtering Flask):
- همراه با بوخنر و پمپ خلاء برای فیلتراسیون.
- ارلن خلاء (Vacuum Flask):
- مقاوم در برابر فشار منفی، معمولاً ضخیمتر از مدلهای معمولی.
5- انواع ارلن آزمایشگاهی از نظر استریلیتی:
- ارلن استریل (یکبارمصرف یا قابل اتوکلاو):
- برای کشت میکروبی و محیطهای سلولی.
ارلن های آزمایشگاهی در چه آزمایش هایی مورد استفاده قرار می گیرند؟
ارلنهای آزمایشگاهی (Erlenmeyer Flasks) به دلیل طراحی مخروطی با دهانه باریک و کف پهن، در بسیاری از آزمایشها استفاده میشوند. این طراحی مزایایی مانند جلوگیری از پاشش مایعات، تبخیر کنترلشده، اختلاط بهتر و مقاومت در برابر حرارت دارد.
در زیر، برخی از کاربردهای رایج ارلنها در آزمایشگاهها و دلایل استفاده از آنها آورده شده است:
- آزمایشهای شیمیایی و محلولسازی
- تهیه و رقیقکردن محلولها:
- کف پهن ارلن، همزدن مایعات را آسان میکند.
- دهانه باریک آن از تبخیر سریع جلوگیری مینماید.
- واکنشهای شیمیایی:
- به دلیل مقاومت شیشه بوروسیلیکات در برابر اسیدها و بازها، برای واکنشهای خورنده مناسب است.
- در گرمکردن محلولها (مثلاً روی هیتر یا چراغ بونزن) از ارلن استفاده میشود، زیرا شکل مخروطی آن جوشش ناگهانی (بumping) را کاهش میدهد.
- کشت میکروبی و سلولی
- کشت باکتری و مخمر در محیطهای مایع (مانند LB Broth):
- دهانه باریک ارلن از آلودگی هوا جلوگیری میکند.
- امکان شلزدن درب (با پنبه یا درپوش) برای تبادل گاز وجود دارد.
- کشت سلولهای جانوری و گیاهی:
- ارلنهای با لبه شیاردار (Baffled) اختلاط بهتر و اکسیژنرسانی مطلوب را فراهم میکنند.
- از ارلنهای استریل پلاستیکی یا شیشهای اتوکلاو شده استفاده میشود.
- تخمیر (Fermentation)
- تخمیر الکلی یا تولید آنزیمها:
- ارلنهای تخمیر دارای لوله جانبی برای خروج گاز CO₂ هستند.
- طراحی آن اجازه میدهد تا مایع بهآرامی هم بخورد بدون اینکه اکسیژن زیاد وارد شود (شرایط بیهوازی).
- فیلتراسیون تحت خلاء
- ارلن صافی (Filter Flask) همراه با قیف بوخنر:
- این ارلنها دارای دیواره ضخیم برای تحمل فشار خلاء هستند.
- برای جمعآوری مایع فیلترشده در روشهای جداسازی جامد از مایع استفاده میشوند.
- آزمایشهای حرارتی و تقطیر
- گرم کردن محلولها:
- ارلنهای شیشهای (پیرکس) تحمل حرارت مستقیم را دارند.
- در تقطیر ساده، از ارلن به عنوان گیرنده محلول تقطیرشده استفاده میشود.
- آزمایشهای محیط زیست و خاک
- تهیه عصاره خاک یا نمونههای آبی:
- ارلنهای دهانه گشاد برای ریختن نمونههای جامد مناسبترند.
- در روشهای سنجش کدورت یا رشد جلبک کاربرد دارند.
