بورت آزمایشگاه ؛ کاربردها و مشخصات
بورت آزمایشگاه یک
لوله شیشهای مدرج و باریک است که در پایین آن یک شیر قرار دارد و برای
اندازهگیری و تخلیه بسیار دقیق حجم مایعات در آزمایشگاه استفاده میشود.
مهمترین کاربرد بورت آزمایشگاه :
- انجام تیتراسیون (حجمسنجی)؛ یعنی افزودن تدریجی یک محلول به محلول دیگر تا رسیدن به نقطه پایان واکنش.
- اندازهگیری حجم مایعات با دقت بالا (معمولاً تا ۰٫۰۵ یا ۰٫۱ میلیلیتر).
ویژگیهای بورت آزمایشگاه :
- معمولاً از شیشه ساخته میشود.
- دارای درجهبندی حجمی است.
- در انتها شیر کنترل جریان دارد.
- حجمهای رایج آن ۲۵، ۵۰ و ۱۰۰ میلیلیتر است.
انواع بورت آزمایشگاه
بورت آزمایشگاه
از نظر نوع کاربرد معمولاً به
سه دسته اصلی تقسیم میشوند:
- بورت حجمسنجی (Volumetric Burette)
- رایجترین نوع بورت.
- برای انجام تیتراسیونهای معمولی و اندازهگیری دقیق حجم محلول مصرفشده به کار میرود.
- بورت گازی (Gas Burette)
- برای جمعآوری، اندازهگیری و بررسی حجم گازها در آزمایشهای شیمی و فیزیک استفاده میشود.
- بورت اتوماتیک (Automatic Burette)
- دارای مخزن ذخیره محلول است و پس از هر بار استفاده بهطور خودکار پر میشود.
- در آزمایشگاههایی که تیتراسیونهای مکرر انجام میدهند کاربرد زیادی دارد.
کاربرد انواع بورت در آزمایشگاه
کاربرد هر نوع بورت در آزمایشگاههای مختلف به این صورت است:
۱. بورت حجمسنجی (بورت معمولی)
بیشترین استفاده در:
- آزمایشگاههای شیمی تجزیه
- آزمایشگاههای آموزشی دانشگاهها و مدارس
- آزمایشگاههای کنترل کیفیت صنایع غذایی، دارویی و شیمیایی
چرا؟
چون در این آزمایشگاهها تیتراسیون برای تعیین غلظت مواد بسیار رایج است و بورت حجمسنجی امکان افزودن دقیق محلول و اندازهگیری حجم مصرفی را فراهم میکند.
- مثال:
- تعیین غلظت اسید یا باز
- اندازهگیری سختی آب
- تعیین مقدار کلر یا ویتامین C
۲. بورت گازی
بیشترین استفاده در:
- آزمایشگاههای شیمی فیزیک
- آزمایشگاههای تحقیقاتی گازها
- آزمایشگاههای محیطزیست و صنایع پتروشیمی
چرا؟
زیرا در این آزمایشگاهها اندازهگیری حجم گازهای تولیدشده یا مصرفشده اهمیت دارد و بورت گازی برای این کار طراحی شده است.
- مثال:
- اندازهگیری حجم اکسیژن تولیدشده در یک واکنش
- بررسی میزان جذب یا آزاد شدن گازها
- مطالعات سینتیک واکنشهای گازی
۳. بورت اتوماتیک
بیشترین استفاده در:
- آزمایشگاههای صنعتی
- آزمایشگاههای کنترل کیفیت با تعداد نمونه زیاد
- آزمایشگاههای دارویی و کارخانهها
چرا؟
چون سرعت کار را بالا میبرد، نیاز به پر کردن مکرر بورت را کاهش میدهد و خطای انسانی کمتر میشود.
- مثال:
- کنترل روزانه کیفیت محصولات
- انجام تعداد زیادی تیتراسیون مشابه در یک شیفت کاری
- آزمایشهای روتین کارخانهها
خلاصه:
- بورت حجمسنجی: برای تیتراسیونهای معمولی و آموزشی.
- بورت گازی: برای اندازهگیری حجم گازها.
- بورت اتوماتیک: برای تیتراسیونهای پرتعداد و صنعتی.
انواع بورت آزمایشگاه از نظر جنس بدنه
بورت آزمایشگاه از نظر
جنس بدنه معمولاً به چند دسته اصلی تقسیم میشود:
- بورت آزمایشگاه شیشهای
- رایجترین نوع بورت در آزمایشگاهها.
- معمولاً از شیشه بوروسیلیکات (مقاوم در برابر حرارت و مواد شیمیایی) ساخته میشود.
- شفاف است و خواندن درجهبندی آن آسان است.
- برای بیشتر تیتراسیونها و آزمایشهای شیمیایی استفاده میشود.
- بورت آزمایشگاه پلاستیکی
- از موادی مانند پلیاتیلن (PE) یا پلیپروپیلن (PP) ساخته میشود.
- سبکتر و مقاومتر در برابر شکستن است.
- برای برخی محلولها مناسب است، اما دقت و مقاومت شیمیایی آن ممکن است از شیشه کمتر باشد.
- بورت آزمایشگاه با شیر تفلونی
- بدنه معمولاً شیشهای است، اما شیر آن از تفلون (PTFE) ساخته میشود.
- در برابر بسیاری از مواد شیمیایی خورنده مقاوم است.
- در آزمایشگاههای مدرن بسیار رایج است.
- بورت آزمایشگاه با شیر لاستیکی (روباندار یا موهر)
- بدنه شیشهای دارد و کنترل جریان با لوله و قطعه لاستیکی انجام میشود.
- بیشتر در گذشته یا برای کاربردهای خاص استفاده میشد.
تفاوت های بورت شیشه ای ساده و اتوماتیک
بورت ساده و بورت اتوماتیک هر دو برای اندازهگیری و تخلیه دقیق حجم مایعات، بهویژه در تیتراسیون، استفاده میشوند؛ اما در نحوه پر شدن و سهولت استفاده تفاوت دارند.
بورت ساده یک لوله مدرج است که کاربر باید آن را بهصورت دستی با محلول پر کند. برای پر کردن، معمولاً از قیف استفاده میشود و پس از هر بار تیتراسیون باید دوباره تنظیم و در صورت نیاز پر شود. این نوع بورت ساختمان سادهتر، قیمت کمتر و نگهداری آسانتری دارد، اما کار با آن زمان بیشتری میگیرد و احتمال خطای انسانی در پر کردن و تنظیم سطح مایع بیشتر است.
بورت اتوماتیک به یک مخزن ذخیره محلول متصل است. با استفاده از مکانیزم مخصوص، محلول از مخزن وارد بورت میشود و پس از هر بار استفاده میتوان آن را سریع و بدون نیاز به قیف دوباره تا نقطه مشخص پر کرد. این ویژگی باعث افزایش سرعت کار، کاهش هدررفت مواد شیمیایی و کاهش تماس کاربر با محلولها میشود. به همین دلیل در آزمایشگاههای صنعتی و کنترل کیفیت که تعداد زیادی تیتراسیون انجام میشود، کاربرد بیشتری دارد.
- به طور خلاصه:
- در بورت آزمایشگاه ساده، پر کردن و تنظیم حجم اولیه بهصورت دستی انجام میشود.
- در بورت آزمایشگاه اتوماتیک، پر کردن از طریق مخزن متصل و تقریباً بهصورت خودکار انجام میشود.
- بورت آزمایشگاه اتوماتیک سریعتر، راحتتر و مناسب کارهای پرتکرار است.
- بورت آزمایشگاه ساده ارزانتر و متداولتر در آموزش و آزمایشگاههای عمومی است.
انواع بورت از نظر رنگ بدنه
بورتهای آزمایشگاهی از نظر
رنگ بدنه معمولاً به دو دسته اصلی تقسیم میشوند:
بورت شفاف (بیرنگ)
این رایجترین نوع بورت است و در بیشتر آزمایشگاههای شیمی، آموزشی، تحقیقاتی و کنترل کیفیت استفاده میشود.
کاربرد آن:
- تیتراسیونهای معمولی اسید و باز
- آزمایشهایی که محلول نسبت به نور حساس نیست
- مواقعی که مشاهده دقیق سطح مایع (منیسک) اهمیت دارد
مزیت اصلی آن این است که کاربر میتواند بهراحتی حجم مایع و تغییر رنگ شناساگر را مشاهده کند.
بورت رنگی کهربایی (قهوهای یا Amber)
این نوع از شیشه تیره یا کهربایی ساخته میشود و برای محلولهایی به کار میرود که در برابر نور، بهویژه نور فرابنفش (UV)، تجزیه یا دچار تغییر شیمیایی میشوند.
کاربرد آن:
- محلولهای ید
- نیترات نقره
- پرمنگنات پتاسیم در برخی شرایط نگهداری
- مواد حساس به نور در آزمایشگاههای دارویی و شیمی تجزیه
مزیت اصلی آن محافظت از محلول در برابر نور و افزایش پایداری ماده شیمیایی است.
خرید بورت آزمایشگاه :
زرین پیرکس بزرگترین تولید کننده انواع بورت آزمایشگاه ساده و اتوماتیک و بورت های شفاف و رنگی در ایران است. میتوانید بورت مورد نظر خود را به قیمت درب کارخانه !!! از این فروشگاه خریداری مایید.
....................
....................
