بورت آزمایشگاه ؛ کاربردها و مشخصات

بورت آزمایشگاه یک لوله شیشه‌ای مدرج و باریک است که در پایین آن یک شیر قرار دارد و برای اندازه‌گیری و تخلیه بسیار دقیق حجم مایعات در آزمایشگاه استفاده می‌شود.

---

مهم‌ترین کاربرد بورت آزمایشگاه :

• انجام تیتراسیون (حجم‌سنجی)؛ یعنی افزودن تدریجی یک محلول به محلول دیگر تا رسیدن به نقطه پایان واکنش.
• اندازه‌گیری حجم مایعات با دقت بالا (معمولاً تا ۰٫۰۵ یا ۰٫۱ میلی‌لیتر).

ویژگی‌های بورت آزمایشگاه :

• معمولاً از شیشه ساخته می‌شود.
• دارای درجه‌بندی حجمی است.
• در انتها شیر کنترل جریان دارد.
• حجم‌های رایج آن ۲۵، ۵۰ و ۱۰۰ میلی‌لیتر است.

انواع بورت آزمایشگاه 

بورت آزمایشگاه از نظر نوع کاربرد معمولاً به سه دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

1. بورت حجم‌سنجی (Volumetric Burette)
   • رایج‌ترین نوع بورت.
   • برای انجام تیتراسیون‌های معمولی و اندازه‌گیری دقیق حجم محلول مصرف‌شده به کار می‌رود.
2. بورت گازی (Gas Burette)
   • برای جمع‌آوری، اندازه‌گیری و بررسی حجم گازها در آزمایش‌های شیمی و فیزیک استفاده می‌شود.
3. بورت اتوماتیک (Automatic Burette)
   • دارای مخزن ذخیره محلول است و پس از هر بار استفاده به‌طور خودکار پر می‌شود.
   • در آزمایشگاه‌هایی که تیتراسیون‌های مکرر انجام می‌دهند کاربرد زیادی دارد.

کاربرد انواع بورت در آزمایشگاه

کاربرد هر نوع بورت در آزمایشگاه‌های مختلف به این صورت است:

---

۱. بورت حجم‌سنجی (بورت معمولی) بیشترین استفاده در:

• آزمایشگاه‌های شیمی تجزیه
• آزمایشگاه‌های آموزشی دانشگاه‌ها و مدارس
• آزمایشگاه‌های کنترل کیفیت صنایع غذایی، دارویی و شیمیایی

چرا؟ چون در این آزمایشگاه‌ها تیتراسیون برای تعیین غلظت مواد بسیار رایج است و بورت حجم‌سنجی امکان افزودن دقیق محلول و اندازه‌گیری حجم مصرفی را فراهم می‌کند.

• مثال:
• تعیین غلظت اسید یا باز
• اندازه‌گیری سختی آب
• تعیین مقدار کلر یا ویتامین C

۲. بورت گازی بیشترین استفاده در:

• آزمایشگاه‌های شیمی فیزیک
• آزمایشگاه‌های تحقیقاتی گازها
• آزمایشگاه‌های محیط‌زیست و صنایع پتروشیمی

چرا؟ زیرا در این آزمایشگاه‌ها اندازه‌گیری حجم گازهای تولیدشده یا مصرف‌شده اهمیت دارد و بورت گازی برای این کار طراحی شده است.

• مثال:
• اندازه‌گیری حجم اکسیژن تولیدشده در یک واکنش
• بررسی میزان جذب یا آزاد شدن گازها
• مطالعات سینتیک واکنش‌های گازی

۳. بورت اتوماتیک بیشترین استفاده در:

• آزمایشگاه‌های صنعتی
• آزمایشگاه‌های کنترل کیفیت با تعداد نمونه زیاد
• آزمایشگاه‌های دارویی و کارخانه‌ها

چرا؟ چون سرعت کار را بالا می‌برد، نیاز به پر کردن مکرر بورت را کاهش می‌دهد و خطای انسانی کمتر می‌شود.

• مثال:
• کنترل روزانه کیفیت محصولات
• انجام تعداد زیادی تیتراسیون مشابه در یک شیفت کاری
• آزمایش‌های روتین کارخانه‌ها

خلاصه:

• بورت حجم‌سنجی: برای تیتراسیون‌های معمولی و آموزشی.
• بورت گازی: برای اندازه‌گیری حجم گازها.
• بورت اتوماتیک: برای تیتراسیون‌های پرتعداد و صنعتی.

انواع بورت آزمایشگاه از نظر جنس بدنه

بورت آزمایشگاه از نظر جنس بدنه معمولاً به چند دسته اصلی تقسیم می‌شود:

1. بورت آزمایشگاه شیشه‌ای
   • رایج‌ترین نوع بورت در آزمایشگاه‌ها.
   • معمولاً از شیشه بوروسیلیکات (مقاوم در برابر حرارت و مواد شیمیایی) ساخته می‌شود.
   • شفاف است و خواندن درجه‌بندی آن آسان است.
   • برای بیشتر تیتراسیون‌ها و آزمایش‌های شیمیایی استفاده می‌شود.
2. بورت آزمایشگاه پلاستیکی
   • از موادی مانند پلی‌اتیلن (PE) یا پلی‌پروپیلن (PP) ساخته می‌شود.
   • سبک‌تر و مقاوم‌تر در برابر شکستن است.
   • برای برخی محلول‌ها مناسب است، اما دقت و مقاومت شیمیایی آن ممکن است از شیشه کمتر باشد.
3. بورت آزمایشگاه با شیر تفلونی
   • بدنه معمولاً شیشه‌ای است، اما شیر آن از تفلون (PTFE) ساخته می‌شود.
   • در برابر بسیاری از مواد شیمیایی خورنده مقاوم است.
   • در آزمایشگاه‌های مدرن بسیار رایج است.
4. بورت آزمایشگاه با شیر لاستیکی (روبان‌دار یا موهر)
   • بدنه شیشه‌ای دارد و کنترل جریان با لوله و قطعه لاستیکی انجام می‌شود.
   • بیشتر در گذشته یا برای کاربردهای خاص استفاده می‌شد.

تفاوت های بورت شیشه ای ساده و اتوماتیک 

بورت ساده و بورت اتوماتیک هر دو برای اندازه‌گیری و تخلیه دقیق حجم مایعات، به‌ویژه در تیتراسیون، استفاده می‌شوند؛ اما در نحوه پر شدن و سهولت استفاده تفاوت دارند.

---

بورت ساده یک لوله مدرج است که کاربر باید آن را به‌صورت دستی با محلول پر کند. برای پر کردن، معمولاً از قیف استفاده می‌شود و پس از هر بار تیتراسیون باید دوباره تنظیم و در صورت نیاز پر شود. این نوع بورت ساختمان ساده‌تر، قیمت کمتر و نگهداری آسان‌تری دارد، اما کار با آن زمان بیشتری می‌گیرد و احتمال خطای انسانی در پر کردن و تنظیم سطح مایع بیشتر است. بورت اتوماتیک به یک مخزن ذخیره محلول متصل است. با استفاده از مکانیزم مخصوص، محلول از مخزن وارد بورت می‌شود و پس از هر بار استفاده می‌توان آن را سریع و بدون نیاز به قیف دوباره تا نقطه مشخص پر کرد. این ویژگی باعث افزایش سرعت کار، کاهش هدررفت مواد شیمیایی و کاهش تماس کاربر با محلول‌ها می‌شود. به همین دلیل در آزمایشگاه‌های صنعتی و کنترل کیفیت که تعداد زیادی تیتراسیون انجام می‌شود، کاربرد بیشتری دارد.

• به طور خلاصه:
• در بورت آزمایشگاه ساده، پر کردن و تنظیم حجم اولیه به‌صورت دستی انجام می‌شود.
• در بورت آزمایشگاه اتوماتیک، پر کردن از طریق مخزن متصل و تقریباً به‌صورت خودکار انجام می‌شود.
• بورت آزمایشگاه اتوماتیک سریع‌تر، راحت‌تر و مناسب کارهای پرتکرار است.
• بورت آزمایشگاه ساده ارزان‌تر و متداول‌تر در آموزش و آزمایشگاه‌های عمومی است.

انواع بورت از نظر رنگ بدنه

بورت‌های آزمایشگاهی از نظر رنگ بدنه معمولاً به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

---

بورت شفاف (بی‌رنگ) این رایج‌ترین نوع بورت است و در بیشتر آزمایشگاه‌های شیمی، آموزشی، تحقیقاتی و کنترل کیفیت استفاده می‌شود. کاربرد آن:

• تیتراسیون‌های معمولی اسید و باز
• آزمایش‌هایی که محلول نسبت به نور حساس نیست
• مواقعی که مشاهده دقیق سطح مایع (منیسک) اهمیت دارد

مزیت اصلی آن این است که کاربر می‌تواند به‌راحتی حجم مایع و تغییر رنگ شناساگر را مشاهده کند.

---

بورت رنگی کهربایی (قهوه‌ای یا Amber) این نوع از شیشه تیره یا کهربایی ساخته می‌شود و برای محلول‌هایی به کار می‌رود که در برابر نور، به‌ویژه نور فرابنفش (UV)، تجزیه یا دچار تغییر شیمیایی می‌شوند. کاربرد آن:

• محلول‌های ید
• نیترات نقره
• پرمنگنات پتاسیم در برخی شرایط نگهداری
• مواد حساس به نور در آزمایشگاه‌های دارویی و شیمی تجزیه

مزیت اصلی آن محافظت از محلول در برابر نور و افزایش پایداری ماده شیمیایی است.

خرید بورت آزمایشگاه :

زرین پیرکس بزرگترین تولید کننده انواع بورت آزمایشگاه ساده و اتوماتیک و بورت های شفاف و رنگی در ایران است. میتوانید بورت مورد نظر خود را به قیمت درب کارخانه !!! از این فروشگاه خریداری مایید.

....................

---

....................